Ένα στεφάνι στον Αλέξανδρο

Προσωπική μαρτυρία

Από την τουρκική τρομοκρατία της γενοκτονίας στο τρομοκρατικό χτύπημα της 17 Νοέμβρη σε βάρος της οικογένειας Τουρπάνογλου στην Αθήνα 1916 – 19, οι Τούρκοι εκτοπίζουν τους Έλληνες από πολλές περιοχές του Πόντου, μεταξύ των οποίων και τους κατοίκους 20 χωριών της Νικόπολης (Γαράσαρι). Άλλοτε με τα κάρα και άλλοτε με οδοιπορία στο εσωτερικό της Τουρκίας και στις περιοχές Τζερκέζων, Κούρδων και Αφσάρων περιοχή Ελατσίκ (εζιζιέ). Στο δρόμο πέθαναν πολλοί, ανάμεσά τους και οι δικοί μου παπόυδες, τα παιδιά δεν υπολογίζονται στις απώλειες. Ο Θεός τα έδωσε ο Θεός τα πήρε, έλεγαν οι Πόντιοι γονείς μας, για να μετριάσουν τον πόνο τους. Δούλευαν για ένα κομάτι ψωμί για να μην πεθάνουν από την πείνα.

Για την ιστορία: Οι Αφσάροι (Ισαυροι) ελληνικό φύλο – ακρίτες του Βυζαντίου, υπέστησαν μεγάλη καταπίεση και διωγμούς γιατί ασπάσθησαν την Εικονομαχία. Συμμάχησαν αργότερα με τους Σελτσούκους Τούρκους και έχασαν έκτοτε την ελληνικότητά τους. Κι όμως, κάτοικοι της περιοχής έλεγαν στον πατέρα μου: «Τα καντήλια των προπάππων μας, τα φυλάγουμε ακόμη κάτω από τις στέγες των σπιτιών μας». Πανικός στην περιοχή, επιστράτευσης όλων των μωαμεθανών της περιοχής από 17-50 ετών.

Πολλοί από τους συγκεντρωμένους στην πλατεία της Ελατσίκ απειλούν: Εάν δεν σκοτώσουμε τους Ρωμιούς, όπως κάναμε και τους Αρμένιους, δεν πάμε στο Μέτωπο. Που θα αφήσουμε τις γυναίκες μας; Τη νύχτα ο έπαρχος της περιοχής ειδοποιεί τους ιερείς και εκπροσώπους των εξορίστων: «Δεν μπορώ να συγκρατήσω την επερχόμενη σφαγή σας, εγώ έφαγα ψωμί με τους Ρωμιούς στην Τραπεζούντα (ίσως ήταν μωαμεθανός Ρωμιός) φύγετε απόψε από την περιοχή. Περάστε τον Ευφράτη στη γαλλική περιοχή. Έτσι κι έγινε.

Πέρασαν τη γέφυρα του Ευφράτη και έστησαν τον κυκλικό χορό της ανακούφισης με το ζουρνά και το νταούλι. Άγριοι έφιπποι Τσέτες πρόφτασαν τα τελευταία Κάρα και τους ταλαίπωρους οδοιπόρους, που δεν πρόλαβαν να περάσουν την Γέφυρα και διέκοψαν τη διάβασή τους. Εικόνες Τρόμου και απελπισίας. Όσοι πρόλαβαν έβαλαν τα δυνατά τους τρέχοντας επάνω στη Γέφυρα για να σωθούν άλλοι σκορπίσθηκαν στις παρυφές του δρόμου όπως τα πρόβατα σαν πλησιάζει ο λύκος, χώθηκαν μέσα σε θάμνους με αγκάθια και λάκκους να σωθούν.

Κι όμως η Μουσική ημέρεψε τους άγριους Τσέτες, έγιναν ξαφνικά άνθρωποι ακούγοντας απέναντι τον ζουρνά του ξακουστότερου ζουρνατζή της περιοχής Γαράσαρι Ηλία Θεοδωρίδη και λέγοντας χαλάλ άφησαν και τους λίγους εναπομείναντες να περάσουν την Γέφυρα της Σωτηρίας του Ποταμού Ευφράτη, του Ποταμού, στον οποίο έπνιξαν λίγα χρόνια πριν τα’ αρμενάντας, δεκάδες χιλιάδες Αρμενίους.

Την άλλη μέρα συνέχισαν επί εβδομάδες με τα πόδια και με τα κάρα, όσοι εξόριστοι διέθεταν αυτή την πολυτέλεια και έφθασαν στα Άδανα.  Στα Άδανα τους προσέφερε στέγη και δουλειά στα εργοστάσιά του ο μεγαλοβιομήχανος της περιοχής, Τουρπάνογλου.  Σύμφωνα με την περιγραφή του πατέρας μου (πέθανε το ’94 σε ηλικία 103 ετών) τα εργοστάσια του Τουρπανογλου ήταν σε έκταση όσο μια πολιτεία. Ο γαμπρός του, ο γνωστός Μποδοσάκης, είχε ένα μικρό εργοστάσιο. Επτά μήνες δούλεψαν οι δικοί μας στα εργοστάσιά του. Χόρτασαν ψωμί και ξανάνιωσαν άνθρωποι οι επιζήσαντες εξόριστοι.

Όταν ο μεγάλος κίνδυνος πλησίαζε, παρήγγειλε στο Βενιζέλο ο Τουρπάνογλου ένα πλοίο για τη μεταφορά τους στην Ελλάδα. Πέρασαν κι απ’ τη Σμύρνη, η οποία ήταν ελληνική την εποχή εκείνη (Ντοκουμέντο από αφήγηση του πατέρα μου). Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε και είχα γνωρίσει επί δέκα και πλέον χρόνια σαν πελάτη μου τον εξαίρετο Έλληνα, τον Αλέξανδρο Αθανασιάδη, έγγονό του Τουρπανογλου (Τρυπάνη) όπως ο ίδιος μου εξήγησε στην τελευταία μας συνάντηση, πράγμα που αγνοούσα προηγουμένως. Λίγους μήνες αργότερα, πέφτει θύμα της γνωστής τρομοκρατικής οργάνωσης 17Ν. Κάθε φορά που περνάω από το Ψυχικό και βλέπω ένα στεφάνι στον τόπο του εγκλήματος σκέπτομαι ότι κι εγώ οφείλω ένα στεφάνι για τον Αλέξανδρο, το γόνο Τουρπάνογλου. Και κάθε φορά κακίζω τον εαυτό μου γιατί δεν το προσέφερα ακόμα. Συγγνώμη...